NLP

NLPDe NLP checklist

Gegeven dat er verschillenden stromingen zijn en diverse NLP instituten op verschillende ontwikkelingsmomenten van NLP vast zijn komen te zitten, is het goed om aan welke NLP opleiding je ook begint, vast te stellen wat zij nu wel en wat zij nu niet doen. Hiervoor is de volgende checklist handig. Eerst geef ik je alle punten waar je op moet letten en daarna volgt de checklist zelf. Per punt geef ik aan of het noodzakelijk is dat het in de opleiding zit of dat het optioneel is of dat het slecht is als het erin zit.

1. NLP Basisvooronderstellingen – noodzakelijk

NLP kent acht basisvooronderstellingen (zie de officiële eisen voor de NLP Practitioner opleiding). Een vooronderstelling is iets wat je als waar moet veronderstellen wil je begrijpen wat er gezegd wordt. NLP kun je alleen met deze acht vooronderstellingen begrijpen.

2. Rapport – noodzakelijk

Rapport is het gevoel dat het klikt met iemand, het gevoel dat je op één lijn zit en dat je elkaar begrijpt. Het kunnen opbouwen van rapport, begrijpen hoe het werkt en wat je ermee kan doen is een must have onderdeel van NLP.

3. Pacing & Leading – noodzakelijk

Pacing en leading is een model dat aangeeft hoe je rapport opbouwt, hoe je mensen leert om het negatieve gedrag te stoppen en hoe je mensen op een positieve manier kan beïnvloeden.

4. Eliciteren & kalibreren – noodzakelijk

Een lelijk woord ‘eliciteren’, als het al bestaat. Wat ermee bedoeld wordt, is dat NLP je moet leren hoe je bepaalde gevoelens en gemoedstoestanden kan uitlokken en vervolgens kan kalibreren zodat je kunt zien of wat je doet ook daadwerkelijk effect heeft.

5. Representatiesystemen, overlap en ankeren – noodzakelijk

Representatiesystemen zijn onze vijf zintuigen. Ons brein werkt op basis van deze vijf zintuigen. Het Neuro uit Neuro-Linguïstisch Programmeren gaat over het brein. Vandaar dat NLP je moet leren hoe deze representatiesystemen werken, hoe je van de een naar de ander kan komen en hoe je met de vijf zintuigen gevoelens en gemoedstoestanden kunt vastleggen door middel van een anker.

6. Submodaliteiten – noodzakelijk

De vijf zintuigen hebben elk weer specifieke eigenschappen. Beelden hebben bijvoorbeeld kleur, geluiden hebben bijvoorbeeld volume enzovoort. NLP moet je leren hoe je hiermee tijdslijnen maakt, overtuigingen verandert en je het swish-patroon gebruikt.

7. Omni-Directional Chunking – noodzakelijk

Chunken is een techniek om meer informatie over een bepaald onderwerp naar boven te halen.

8. Hulpbronnen – noodzakelijk

Essentieel onderdeel van NLP is het kunnen oproepen en opbouwen van hulpbronnen. Een hulpbron is een methode om snel en effectief een bepaalde positieve verandering te bewerkstelligen. Meestal is een hulpbron een manier om je snel beter te voelen, rustiger of juist meer energie te geven.

9. Metaforen – noodzakelijk

Metaforen zijn belangrijk binnen NLP omdat ze je leren hoe je op een goede en correcte manier mensen positief kan beïnvloeden. Echter, controleer dit punt dubbel en dwars, want in bijna alle gevallen worden metaforen verkeerd begrepen. Als men denkt dat verhaaltjes over tien kleine krokodilletjes die naar de stad gingen en daar een olifant tegenkwamen enig effect hebben, dan zit men fout. Binnen NLP zijn metaforen met dieren bijna nooit correct.

10. Strategieën – noodzakelijk

Elk gedragspatroon is als het ware een strategie om iets te bereiken. NLP leert je hoe je deze strategieën in kaart kunt brengen. En hoe je deze strategieën vervolgens kan gebruiken om andere mensen hetzelfde te leren. Strategieën is de nieuwe manier om te modelleren omdat je dit veel sneller en effectiever kunt doen en minder problemen krijgt dan met modelleren waar een aantal inherente fouten aan vastzit. Vandaar dat modelleren een should not have is. In plaats daarvan zou men het moeten hebben over strategieën.

11. Attitude ontwikkeling – noodzakelijk

Zoals gezegd, NLP is geen theorie maar een activiteit die je doet. Een van de dingen die een NLP opleiding echt moet doen, is attitude ontwikkeling. NLP zou je een attitude moeten geven waarbij je in je eigen kracht komt te staan, nieuwsgierig wordt naar het onbekende en overtuigd raakt van het feit dat het universum ook van jou is.

12. Hypnose – noodzakelijk

Om maar met de deur in huis te vallen. Hypnose is een verplicht onderdeel van de NLP opleiding. Een NLP opleiding zonder hypnose mist meer dan de helft. NLP is in de jaren zeventig grotendeels bedacht om aan hypnose te kunnen doen terwijl dat van de wet niet mocht. De toen luidende wet in de Verenigde Staten was dat alleen verpleegsters, tandartsen en psychiaters aan hypnose mochten doen. Bandler heeft NLP echter grotendeels van dr. Milton Eriksson geleerd, de grondlegger van de hypnotherapie. Niet voor niets is het Miltonmodel een van de belangrijkste onderdelen van NLP. Het Miltonmodel is een model dat aangeeft hoe je met taalpatronen mensen in trance brengt.

13. Psychotherapie en psychologie – slecht als het erin zit

Er is een ontwikkeling gaande waarbij NLP steeds meer met psychotherapie en psychologie vermengd wordt. Dit is uitermate vreemd omdat NLP begonnen is als anti-psychologie. NLP is een reactie op de onkunde en het gebrek aan resultaten van de psychologie. In plaats van te proberen objectief en wetenschappelijk de menselijke psyche te begrijpen, gaat NLP juist uit van de individuele subjectieve ervaring van mensen. Waar psychologen en psychotherapeuten de oorzaken van problemen proberen te achterhalen, gaat NLP ervan uit dat je vooral werkt met dat waar je nu mee zit. Psychologie en NLP zijn te vergelijken met voetbal en rugby. Je kunt ze niet allebei tegelijkertijd spelen. Zodra je de bal oppakt zoals moet in rugby, dan maak je een overtreding in voetbal.

14. Six Step Reframing – slecht als het erin zit

De meeste beroemde techniek uit de jaren tachtig bleek ook een fatale fout te bevatten. Bij six step reframing keer je in jezelf en laat je verschillende delen met elkaar onderhandelen om tot een oplossing voor een bepaald probleem te komen. Nadat therapeuten deze techniek gingen gebruiken ontstond tegelijkertijd het probleem rond Multiple Personality Disorder (MPD). Het werken met verschillende delen binnen jezelf die ook nog eens als het ware zo maar tegen je gingen praten bleek achteraf toch niet zo’n goed idee.

15. Gecombineerde NLP Practitioner en Master Practitioner opleiding – slecht als het erin zit

Sommige opleiders bieden een gecombineerde opleiding aan waarbij je de NLP Practitioner en Master Practitioner in een keer kan doen of vlak achter elkaar. Dit valt sterk te ontraden. Wat er dan gebeurt is dat men alle NLP technieken en methoden verdeelt over een makkelijk stuk (de Practitioner) en een moeilijk stuk (de Master), terwijl dat helemaal niet de bedoeling is. Het is juist de bedoeling dat je alle NLP technieken krijgt in de Practitioner en dat de Master over iets heel anders gaat, namelijk over het trainen van je vaardigheden om ad hoc en creatief nieuwe technieken te bedenken zodat je de ander op maat kan bedienen. Het doel van de Master is juist om je los te krijgen van de NLP technieken en methoden zodat je erboven komt te staan.

16. Licentie – optioneel maar zeer aan te raden wanneer je met mensen wil gaan werken

NLP is in tegenstelling tot wat veel mensen beweren geen public domain kennis. In de onstuimige jaren tachtig zijn door een faillissement de copyrights verwaterd. Met enige regelmaat dient hier een rechtszaak over in de Verenigde Staten. De meest recente stand van zaken is dat de rechter besloten heeft dat de copyrights bij de “Bandler group of people” ligt. De rechter bedoelt hiermee de mensen van het eerste uur zoals Richard Bandler. Waar het op neerkomt is dat je een licentie nodig hebt om NLP te mogen gebruiken van iemand binnen de “Bandler group of people”.

Nu is het zo dat je niet meteen advocaten achter je aan krijgt als je toch NLP gaat gebruiken, getuige het grote aantal trainers in Nederland zonder licentie. Echter, wanneer je met NLP en mensen aan de slag gaat, dan ben je met zeer delicaat werk bezig dat een maximale integriteit en ethisch bewustzijn vereist. Vandaar dat stichting NLP Kring mensen altijd aanraadt om toch het juiste te doen, namelijk te gaan werken op basis van een licentie.

17. The Society of NLP certificatie – optioneel

Wanneer je besluit NLP te gaan doen volgens de visie van dr. Richard Bandler dan ontkom je er niet aan om dat te doen via een door The Society of NLP gecertificeerde trainer. Er zijn wereldwijd tal van certificeringsclubs en ook Nederland kent een club die zich met kwaliteit bezighoudt. Deze clubs werken vanuit een ander perspectief op NLP en verouderde kwaliteitseisen. Alleen door the Society of NLP gecertificeerde NLP trainers en practitioners mogen het originele NLP kwaliteitszegel gebruiken als garantie dat zij up to date, volledig en correct zijn wat betreft NLP. Als je certificaat zo uit de inktjetprinter rolt dan is het waarschijnlijk ook weinig waard. Er zijn een aantal NLP trainers die beweren lid te zijn van The Society of NLP, maar die dat niet zijn. Je kunt altijd de laatste stand van zaken qua trainers opzoeken op de volgende website: http://nlptrainers.com/search/instsearch.php

18. Training gebaseerd op ervaring – noodzakelijk

Juist omdat NLP iets is wat je doet, is het van groot belang dat de trainer traint op basis van ervaring. Wat vaak gebeurt is dat iemand NLP leert en vervolgens niet weet wat hij ermee kan doen, behalve dan een trainingsbureau oprichten. NLP is geen magische pil die altijd werkt. NLP is hard werken om er telkens weer voor te zorgen dat het iemand de goede richting in stuurt. Alleen ervaring met coaching, therapie of ander mensenwerk leert iemand wat wel werkt, wat niet en wat je in welke situatie het beste kan doen. Zonder ervaring blijft het bij een theoretisch besef dat in de praktijk vaak direct achterhaald blijkt te zijn. Alleen een trainer met veel persoonlijke praktijkervaring is in staat om je precies te leren hoe je NLP goed toepast. Een trainer die alleen traint geeft weinig vertrouwen.

Dus als je de NLP opleiding wilt gaan doen voor zelfontwikkeling, check dan of de trainer in kwestie de ontwikkeling zelf doorgemaakt heeft die jij ook zou willen doormaken. Als je de NLP opleiding doet om als coach mensen verder te helpen, check dan of de trainer die je daadwerkelijk krijgt ook echt met mensen gewerkt heeft en ook nog steeds als coach actief is. Veel trainers claimen dat dat zo is, terwijl het in het echt niet zo is. Controleer hun site om te zien of je daar coaching kan aanvragen.

Zoals reeds gezegd: vraag daarna hoe vaak de hoofdtrainer ook daadwerkelijk zelf de trainingen geeft. Soms gebeurt het dat een grote naam aan een training wordt verbonden maar dat die maar een halve dag komt opdagen. Controleer dus of je de hoofdtrainer krijgt of slechts een B-keuze.

19. Modelleren – slecht als het erin zit

Dit is een heikel punt omdat modelleren ooit het hart van NLP vormde. Men is er in de loop van de tijd achter gekomen dat er enkele nadelen kleven aan modelleren. Een van de eerste dingen die men ging modelleren was natuurlijk hoe je rijk kon worden. Dat lukte prima, alleen bleek dat men niet allen rijk geworden was, maar ook net zo ongelukkig en vervreemd van de eigen familie als de rijkaard die men gemodelleerd had.

Mijn ervaring is ook dat als instituten een modelleer-opdracht geven de meeste mensen geen idee hebben waar ze mee bezig zijn. Dit ligt niet aan hen, maar aan het feit dat men niet de meest recente versie van NLP gebruikt, niet correct NLP hanteert en onvolledig is.

Een mooi voorbeeld is een vrouw die een modelleer-opdracht deed van een vriendin van haar omdat zij zoveel zelfvertrouwen had. Mijn eerste vraag was “Nou, hoe doet ze dat dan?” hetgeen de essentie is van modelleren, namelijk ontdekken hoe je dingen doet. Ze had geen idee waar ik het over had. De reden dat dr. Richard Bandler dit zo niet meer doet, is met name omdat we in de afgelopen dertig jaar voor de meeste zaken allang een uitermate effectief model gevonden hebben. Voor het krijgen van zelfvertrouwen hebben we allang een goede en snelle techniek.

Denken dat je vandaag de dag nog steeds op zoek moet gaan naar modellen voor dit soort zaken, gaat voorbij aan de vooruitgang die er op het gebied van NLP de afgelopen dertig jaar geboekt is. Natuurlijk zijn er nog genoeg toepassingsgebieden waar we nog van alles kunnen leren, maar dat pakken we dan vooral aan met strategieën.

20. Jargon – slecht als het erin zit

Altijd goed om na een hele trits punten vol met jargon vervolgens te claimen dat jargon echt niet kan. Helaas kan ik deze punten niet zonder jargon zo duidelijk maken als dat ik wil, maar dat komt met name omdat de meeste andere instituten alleen maar in jargon praten. Het doel van NLP is tegen mensen praten in gewone mensentaal zonder jargon.

21. Tijd en Plaats

Niet een onderdeel van de checklist, maar toch iets dat vaak meespeelt. Met zoveel instituten in Nederland is er altijd wel een instituut dat dichter in de buurt is of minder reistijd kost. In mijn visie zou dat alleen een afweging mogen zijn als twee instituten gelijkwaardige opleidingen geven. NLP is als het ware een soort handleiding om met je brein om te gaan. De importantie om dit echt goed te leren is zo groot dat ik hier geen risico zou nemen alleen maar omdat het je iets beter uitkomt. Zelf ben ik jaar in jaar uit naar Amerika en Mexico gevlogen voor mijn opleiding. Nu begrijp ik best dat weinig mensen dat kunnen, maar een goede en gedegen opleiding is zeer belangrijk.

Wanneer je meer wilt weten wat elke technische term precies inhoudt, ga dan naar de NLP encyclopedie.